Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Van de priester Henri Nouwen is bekend dat hij door zijn levensgeschiedenis veel onrust in zich droeg. Hij die zo prachtig kon zeggen: jij bent een geliefde zoon of dochter van de Heer. You are the beloved. In zijn steenkolen Engels. Hij kende ook periode van piekeren en tobben, depressies en niet kunnen bidden. In de podcast Eerst Dit, een nieuwe serie moderne profeten – is Henri Nouwen de eerste die naar voren gehaald wordt door Kees van Ekeris. De moeite van het luisteren waard.
En misschien herkennen we zijn onrust, piekeren en tobben wel. Bij veel jonge mensen is er grote druk in hun levens – veel ballen die in de lucht gehouden moeten worden – moeten presteren, de lat die alsmaar hoger ligt én als het niet lukt dan ligt het aan jou – eenzaamheid doordat wezenlijke verbinding en gemeenschap ontbreekt. Schokkend de uitslagen die deze week kwamen over de psychische gezondheid van jonge mensen. Maar ouder geworden kan er onrust en tobben over gezondheid zijn; kwetsbaarheid. Zorgen om Gods goede schepping die stukgemaakt wordt, zorgen om de oorlog in de Oekraïne, zorgen om rekeningen die niet of amper betaald kunnen worden. Van de week merkte iemand op: “als ik al het nieuws tot me door laat dringen, raak ik helemaal in de put, zie in geen uitzicht meer.
Henri Nouwen, een begenadigd en beschadigd mens. Maar als hij ergens rust vindt, troost dan is het bij Maria. Mediteren over de aankondiging van de geboorte van Jezus – zegt Henri – maakt me blij en rustig. Ik probeer gewoon maar bij Maria te zijn en te horen wat zij zei: “De Heer wil ik dienen: laat er met mij gebeuren wat U hebt gezegd.” Ik laat die woorden klinken, het worden mijn eigen woorden en dat geeft mij rust, vertrouwen, troost.
En laat we eerlijk, lieve mensen, de wereld, wij kunnen wel wat troost gebruiken. Natuurlijk dat geldt altijd, maar zeker toch nu, vandaag, met alles wat er speelt in deze wereld. Troost bij Maria? In zijn prachtige boek over Maria bepleit de theoloog en dogmaticus Arnold Huigen een protestantse herwaardering, misschien wel opwaardering van Maria en haar betekenis. Maria, ook als een vindplaats van troost.
Maria spreekt haar geloof krachtig uit. In de nieuwe vertaling komt dat beter uit dan in de vertaling van NBG 1951 – daar kan de zin “Zie de dienares van de Here, laat met mij geschieden overeenkomstig uw woord” een beetje de indruk geven dat Maria bedeesd reageert, met zachte stem. In werkelijkheid klinkt in haar overgave enthousiasme door:
“Laat het maar gebeuren”. De Heer wil ik dienen!
Open en vol vertrouwen. Zij is echt bereid te luisteren naar woorden die zij in de verste verte niet begrijpt. Maria is de eerste mens ooit die het evangelie van Gods menswording hoort – en zij gelooft. Dat evangelie was letterlijk ongehoord: niemand kende het. Wie weet hoe weerbarstig het is om mensen te bereiken met het evangelie en hoe moeilijk mensen tot geloof komen, kan zich zich over de hartelijke spontaniteit van Maria’s geloof verbazen. Het evangelie is een vreemd verhaal God die uiteindelijk mens wordt, nadat alle andere mogelijkheden om zijn volk te redden zijn uitgeput. Een weg die voert langs het kruis.
Zeker, Maria, heeft wel vragen, maar zij twijfelt er niet aan dat het God is die via de engel tot haar spreekt. Zij voorvoelt met enige angst dat de boodschap van de engel Gabriël haar leven ondersteboven zal gooien, maar zij trekt zich niet terug.
Volledige overgave is haar antwoord. En zo wordt zij niet alleen de moeder van Jezus, maar ook de moeder van allen die in Hem geloven.
“Laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd” – of ietsje klassieker “Mij geschiede naar uw woord”.
In die woorden mogen wij het diepste antwoord beluisteren op wat God liefdevol in ons doet. Hij wil zo graag dat de Heilige Geest ons leven leidt, maar wij zijn daartoe niet altijd bereid. Ligt daar niet de bron van veel van onze onrust, tobben en piekeren?
Henri Nouwen schrijft: “Ik mag blijven waar ik troost vind, hier, waar Maria ‘ja’ zegt tegen de liefde van God. Het is dat wat de Here God ook ons gunt. Juist die liefde en genade van God hebben we harder nodig dan ooit en dan wat dan ook……want wij sluiten ons zo gauw op in onze onwrikbare wereldbeschouwingen toch? We hebben allemaal zo onze meningen en opvattingen……en die vormen samen ons geestelijke huis waarin we wonen. Maar laten we eerlijk zijn, wij zoeken en vinden toch vaak onze geborgenheid in onze eigengemaakte zekerheden en onze standpunten……onze standpunten over wat hoort en niet hoort, wat mag en niet mag, over de kerk, over de politiek, over hoe je je kinderen moet opvoeden en noem maar op…… ja, daar wonen we graag in, in onze eigen standpunten, daar voelen we ons thuis…..
Maar advent betekent dat er Iemand voor onze deur staat die dat radicaal openbreekt…..de eeuwige God, breekt zomaar in, in het leven van Maria, zet het op zijn kop. Via zijn postbode……de engel Gabriël. Gabriël – gabber van God – vriend van God betekent dat.
En zo kan dat ook gaan in ons eigen leven van alledag…in onze eigen ontmoetingen: er kan opeens iemand zijn, die al of niet bewust Gods vriend is en zomaar in ons geregelde leventje inbreekt of aan de gesloten deuren van ons veilige bestaan rammelt…..een van je tieners begint je bijvoorbeeld lastige vragen te stellen….of iemand die je niet zo goed kent vraagt je opeens oprecht hoe het met je gaat en neemt de tijd om echt naar je te luisteren….. of een thuisloze spreekt je aan op straat en confronteert je met zijn armoede….of je wordt geraakt door iets wat je ziet of hoort op televisie of in een film….op allerlei onverwachte momenten kan zich iets of iemand aan je voordoen, waarin – wie weet – God zelf een woordje meespreekt…. en dan kan er iets in je losgemaakt worden……
Advent. Hij komt. Ontvankelijk leven. Dat stelt ons wél de vraag: ”mensenkind, wil je je laten openbreken? Wil je je deuren en ramen opengooien voor dat wat nieuw en verrassend bij je aanklopt, ook al word je er misschien verlegen van?.....
‘Hoor wie klopt daar kinderen’ zou ook heel goed een adventslied kunnen zijn. Er staat Iemand op onze deur te kloppen…..Iemand die op een ongelooflijke manier wil uitpakken…… maar: vaak hebben wij onszelf teveel ingepakt en dreigen we daardoor onbereikbaar te worden…..
God zegt: ”Zie, ik sta voor de deur en klop aan. Als iemand mijn stem hoort en de deur opent, zal ik binnenkomen, en we zullen samen eten, Ik met hem en hij met Mij’ .
Een verrassingsmenu met God……….
“Laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd” of “Mij geschiedde naar uw wil”. De wil van de Here God laten geschieden is toch precies wat wij mensen nodig hebben. Als wij onze eigen wil doorzetten, gaat het mis. IS het daarom niet dat Maria’s zoon ons leert bidden: “Uw wil geschiedde”.? Wie zo bidt, doet een stap terug om ruimte te maken voor God. Dat typeert Maria. Zij maakt ruimte voor God: in haar schoot, in haar hart en in heel haar leven. God God laten zijn. Uw wil geschiedde betekent niet langer de regie voeren over je leven. Maar krachtig vertrouwen. Je volledig overgeven aan iemand die je vertrouwt en liefhebt. En daarin rust, troost, vrede vinden.
Advent. Ontvankelijk leven. Wil je je leven laten openbreken Zijn Woord en Geest, wil je je laten verrassen door de levende God? Vanmorgen reikt Hij ons brood en wijn aan – we mogen het met geopende handen ontvangen. Maar vooral ook met een geopend hart want in brood en wijn wordt ons oneindig veel meer geschonken dan wij denken, bidden en geloven: liefde, vergeving, heling, troost, bemoediging – God zelf komt er in mee.
Durven wij ons te laten verrassen door Hem of geloven we het wel…..
Zeggen we met Maria: ‘Heer laat met mij gebeuren wat U wilt’
Of zeggen we Zacharias met: “Ik ben een oude man, dit kan niet”
Heer, wijs mij uw weg en leid mij als een kind
dat heel de levensweg slechts in U richting vindt.
Als mij de moed ontbreekt om door te gaan,
troost mij dan liefdevol en
moedig mij weer aan.
Amen.